Ëåãåíäà çà сåäåìòå õúëìà

                          /ïî ìîòèâè îò ”Ìàé÷èíà êëåòâà” íà À.Êàðàëèé÷åâ/

  Ïðåäè ìíîãî ìíîãî ãîäèíè áóéíèòå òîãàâà âîäè íà Õåáðîñ, äíåøíàòà Ìàðèöà, ïðåìèíàâàëè ïîêðàé íàé-÷óäíèÿ ãðàä íà ðàâíà Òðàêèÿ è ñÿêàø çàòèõâàëè îìàÿíè ïðåä áåëîêàìåííàòà êðåïîñò. Õîðàòà òóê æèâååëè ùàñòëèâî - îòãëåæäàëè ïðåêðàñíè êîíå, çëàòíî æèòî è ñëàäêî ãðîçäå, ïååëè äèâíèòå ñè ïåñíè è ñëàâåëè ìîãúùèòå òðàêèéñêè áîãîâå, íàäàëå÷ ñå íîñåëà âîèíñêàòà ñëàâà íà ìúæåòå, ÷óäåñà ñå ðàçêàçâàëè çà äèâíàòà õóáîñò íà æåíèòå. Ìíîæåëè ñå áîãàòñòâàòà íà ïðèêàçíèÿ ãðàä è ñëàâàòà ìó ñå íîñåëà äàëå÷å, äàëå÷å...

 Åäèí äåí êðàé ãðàäñêèòå ïîðòè áåëîêîñà æåíà ïðåãúðíàëà íà èçïðîâîäÿê ìëàäèÿ ñè ñèí. Òåñíè ñå îêàçàëè êðåïîñòíèòå ñòåíè çà ìëàäåæà, æàäóâàëî ñúðöåòî ìó çà íåïîçíàòè çåìè, à óìúò ìó - çà íîâè çíàíèÿ. È òîé ñå îòïðàâèë êúì íåèçâåñòíîñòòà , ÿõíàë íàé-õóáàâèÿ ñè êîí, ïîíåñúë ñúñ ñåáå ñè ïîñëåäíàòà ìàé÷èíà ïðåãðúäêà, à çàåäíî ñ æèòåíàòà ïîãà÷à è çàêëèíàíèåòî íà ìàéêàòà íèêîãà äà íå çàáðàâÿ çåìÿòà ñè.

Ìîìúêúò ñå ïðèñúåäèíèë êúì ïîáåäîíîñíàòà àðìèÿ íà Àëåêñàíäúð Âåëèêè è ñå îòïðàâèë äàëå÷å íà èçòîê. Ìíîãî çåìè âèäÿë, ìíîãî íàðîäè îïîçíàë, ìíîãî íåùà íàó÷èë. Ïðîñëàâèë ñå êàòî ñìåë âîèí è áèë ïúðâèÿò, êîéòî ñå èçêà÷èë íà êðåïîñòíèòå ñòåíè íà ïúëíèÿ ñ íåñìåòíè áîãàòñòâà ãðàä Âàâèëîí ïðè ïðåâçåìàíåòî ìó îò ìàêåäîíñêàòà àðìèÿ. Çà òîçè ìó ïîäâèã ëè÷íî Àëåêñàíäúð âðú÷èë íà ìëàäèÿ òðàêèåö öàðñêèÿ ìå÷ íà ïîáåäåíèÿ ãðàä è ãî íàïðàâèë íåãîâ âëàäåòåë. Äåâåò ãîäèíè íÿêîãàøíèÿò òðàêèéñêè þíîøà è õðàáúð áîåö ìúäðî óïðàâëÿâàë Âàâèëîíèÿ, âäèãàë íîâè êðåïîñòè, óâåëè÷àâàë áîãàòñòâàòà íà íîâîòî  ñè öàðñòâî. Ðàçêîøúò è öàðñêàòà âëàñò ïîñòåïåííî çàïî÷íàëè äà èçòðèâàò îò ïàìåòòà ìó ñïîìåíà çà ðîäíàòà çåìÿ...

À ïðåç òîâà âðåìå íåãîâàòà ðîäèíà áèëà íàïàäíàòà îò æåñòîêè âðàãîâå, êîèòî óíèùîæàâàëè âñè÷êî ïî ïúòÿ ñè. Äèâèòå îðäè îáêðúæèëè êðåïîñòòà êðàé ðåêàòà, à íåéíèòå çàùèòíèöè äåí ñëåä äåí âñå ïî-òðóäíî îòáèâàëè áåç÷åòíèòå èì àòàêè.

Ñëàâàòà íà Âàâèëîíñêèÿ öàð îòäàâíà áèëà äîñòèãíàëà äî ðîäíèòå ìó ìåñòà. Â äíèòå íà âúðõîâíà îïàñíîñò ìàéêàòà èçïðàòèëà ïî-ìàëêèÿò ñè ñèí ñ ìîëáà çà ïîìîù.. Ìëàäåæúò ñå èçìúêíàë ïðåç òàéíèÿ èçõîä íà êðåïîñòòà è ïðåîäîëÿâàéêè õèëÿäè îïàñíîñòè ïî ïúòÿ ñè ïðèñòèãíàë âúâ Âàâèëîí ñ ïîñëåäíàòà íàäåæäà çà ïîäêðåïà íà îáñàäåíèÿ ãðàä.

Íî âëàäåòåëÿò íå ïîæåëàë äà ïîìîãíå íà áëèçêèòå ñè. Òîé ïèðóâàë ñëåä ïîðåäíèÿ óñïåøåí ëîâ è çâóöèòå íà âåñåëèòå ìåëîäèè çàòâîðèëè ñúðöåòî ìó çà ñòðàäàíèÿòà íà íåãîâèòå ñúáðàòÿ. Ñ ïðàçíè ðúöå è îáðóøåíè íàäåæäè ñå çàâúðíàë â îáñàäåíàòà êðåïîñò ïðàòåíèêúò, ñ ìíîãî áîëêà ìëàäèÿò âîèí ïðåäàë áðàòîâèÿò îòêàç íà ñòàðàòà ñè ìàéêà. À òÿ âå÷å áèëà òîëêîâà ñòàðà, ÷å íèêîé íå ïîìíåë ãîäèíèòå è. Àëà âñè÷êè çàïîìíèëè äóìèòå è - êîèòî ïðîèçíàñÿëà òèõî, à òå êúíòåëè íàä ðàçðóøåíèÿòà è ïîæàðèùàòà ñúñ ñòðàøíà ñèëà.:

-  Î, ñèíå! Ùå äîéäå äåí, êîãàòî òè ùå ïîèñêàø äà ñå âúðíåø. È íåêà òîãàâà òâîÿòà çåìÿ íå òå ïðåèåìå. Òâîåòî ñúðöå  îñòàíà çàòâîðåíî çà íàøàòà áîëêà - íåêà òâîÿò ãðàä çàâèíàãè áúäå çàòâîðåí çà òåá! Òâîÿòà äóøà ñå å ïðåâúðíàëà â êàìúê - íåêà è òè ñòàíåø íà êàìúê! Íåêà ïðîêëÿòèåòî ìè òå íàñòèãíå, çàùîòî íÿìà íèùî ïî-ñòðàøíî îò èçìÿíàòà è çàáðàâàòà.!

Òåçè äóìè ñÿêàø è äàëè ñèëè, ñòàðèöàòà ãðàáíàëà ìå÷à íà åäèí îò óáèòèòå âîèíè è ñå ñïóñíàëà êúì âðàãîâåòå.

Îòäðúïíàëè ñå æåñòîêèòå âîèíè, ïîðàçåíè îò ñòðàõîâèòèÿ âèä íà óæ íåìîùíàòà ñòàðèöà, à ñëåä íåÿ ñ ïîñëåäíè ñèëè ðàçìàõâàëè ìå÷îâå èçïîíàñå÷åíèòå â áèòêàòà ìúæå, ðàçÿðåíè æåíè è äåöà ìÿòàëè êîïèÿ, çàáðàâèëè âñè÷êî íà ñâåòà. Ïîðàçåíè, âðàæåñêèòå îðäè ñå îòòåãëèëè, à îñòàíàëèòå æèâè çàùèòíèöè íà êðåïîñòòà ñå âúðíàëè äà ãàñÿò ïîæàðèòå â íåÿ. Æèâîòúò ïðîäúëæàâàë.

Ãðàäúò îòíîâî çàæèâÿë êàêòî ïðåäè, õîðàòà ïîñòåïåííî ñå îòúðñâàëè îò ïðåæèâåíèÿ óæàñ è çàïî÷íàëè íàíîâî äà ñúãðàæäàò äîìîâåòå ñè, äà ñåÿò íèâèòå ñè, äà îòãëåæäàò êîíåòå ñè..

Ãîäèíèòå ïðîäúëæàâàëè äà ñå íèæàò åäíà ñëåä äðóãà â áåçêðàåí íèç. Êðàñèâèÿò íÿêîãà þíîøà, òðúãíàë îò ðàâíà Òðàêèÿ äà âèäè ñâåòà, ñå ïðåâúðíàë â ãðîõíàë ñòàðåö. Âå÷å íå ãî ðàäâàëî áîãàòñòâîòî ìó, íå ãî ðàçâåñåëÿâàëè ÷óæäîçåìñêèòå ïåñíè è òàíöè. Âñå ïî-÷åñòî ñúíóâàë áåçäúííîòî íåáå íàä ðîäíèÿ ñè êðàé, âñå ïî-÷åñòî äî÷óâàë ïåñåíòà íà ðåêàòà è êîïíååë çà òîïëèòå ëú÷è íà ÿðêîòî òðàêèéñêî ñëúíöå. È åòî ÷å åäèí äåí îñúçíàë, ÷å ùå íàìåðè ïîêîé ñàìî òàì, â çåìÿòà ñè, êîÿòî ìèñëåë ÷å å çàáðàâèë. Íàòîâàðèë ÷àñò îò îãðîìíîòî ñè áîãàòñòâî íî 7 êàìèëè - äàð çà ðîäíèÿ ãðàä - è ñå îòïðàâèë íà ñåâåðîçàïàä. Êîëêîòî ïîâå÷å íàáëèæàâàë, òîëêîâà ïî-íåòúðïåëèâî ñòàâàëî ñúðöåòî ìó è òîëêîâà ïî-ñèëíî çàïî÷âàëî äà áèå. È åòî, íÿêúäå òàì, â äàëå÷èíàòà, âå÷å ñå ìåðæåëååëè áåëèòå çúáåðè íà êðåïîñòòà, âå÷å ñå ÷óâàë øóìúò íà ðåêàòà... Îùå ìàëêî, îùå ìíîãî ìàëêî îñòàâàëî äî áëåíóâàíàòà òâúðäèíà... Íî åòî ÷å ñòàðåöúò ïî÷óâñòâàë êàê ñå ïðåâðúùàò â êàìúê êðàêàòà ìó, êàê ëåäåíà ñòóäåíèíà ñêîâàâà ðúéöåòå ìó, òÿëîòî ìó è áàâíî ïúëçè êúì ñúðöåòî ìó... Òîé òàêà è íå ñòèãíàë äî ñâîÿ ãðàä. Èçïúëíèëî ñå ïðîêëÿòèåòî íà ìàéêàòà - ðîäíàòà çåìÿ îòêàçàëà äà ïðèåìå äîðè îñòàíêèòå íà òîçè, êîéòî è èçìåíèë è ñå îòêàçàë îò íåÿ.  êàìúê ñå ïðåâúðíàëè è ñåäåìòå êàìèëè, íàòîâàðåíè ñ áåçáðîéíè áîãàòñòâà.

Ìîæå áè çàòîâà Ãðàäúò íà ñåäåìòå õúëìà çàâèíàãè îñòàíàë áîãàò è êðàñèâ, à êàìåííèòå ãðàìàäè äî äåí äíåøåí íàïîìíÿò çà ïðîêëÿòèåòî íà ìàéêàòà, çà òîâà, ÷å íÿìà ïðîøêàçà èçìàìàòà, çà òîâà, ÷å íÿìà íà ñâåòà çåìÿ ïî-õóáàâà è ïî-ñâÿòà îò Ðîäèíàòà.

Ëåãåíäà çà ðåêà Ìàðèöà

/ïî “Çà ðåêèòå” - Ïñåâäîïëóòàðõ/

Ïðåç ïëîäîðîäíàòà ðàâíèíà íà Òðàêèÿ èçâèâà ñíàãà ñðåáúðíàòà ëåíòà íà Ìàðèöà. Òÿ ñå ðàæäà âèñîêî â ïëàíèíàòà Ðèëà, êúäåòî íÿêîëêî ìàëêè ïîòî÷åòà íàïóñêàò Ìàðè÷èíèòå åçåðà è ïîñòåïåííî ñå ïðåâðúùàò â ãîëÿìà è ñëàâíà ðåêà. Íÿêîãà ÿ íàðè÷àëè Ðîìáóñ - çàðàäè ìíîãîáðîéíèòå âúðòîïè ïàäàùà âîäà. Êðàé áðåãîâåòå è îáè÷àë äà áðîäè êðàñèâèÿò è ãîðä þíîøà íà èìå Õåáúð - ñèí íà ìåñòíèÿ âëàäåòåë Êàñàíäúð è ïðåêðàñíàòà Êðîòîíèêå. Ñëåä âðåìå Êàñàíäúð èçîñòàâèë æåíà ñè è äîâåë â ñâîÿ äîì ìëàäàòà äúùåðÿ íà Àòðàêñ Äàìàñèïå, êîÿòî ñòàíàëà ìàùåõà íà Õåáúð. Òÿ îò ïðúâ ïîãëåä ñå âëþáèëà â çàâàðåíèÿ ñè ñèí è ìíîãî ñêîðî ìó ïðåäëîæèëà äà èçáÿãÿò çàåäíî. Õåáúð èñêðåíî ñå âúçìóòèë, òîé ìíîãî îáè÷àë áàùà ñè, îò ñúðöå ìó æåëàåë ùàñòèå è íå ìîæåë äà äîïóñíå òî äà áúäå ðàçðóøåíî îò áåçíðàâñòâåíàòà ìó ìàùåõà. Äíè íàðåä òîé ñêèòàë íà ëîâ èç ãîðèòå è âñÿ÷åñêè èçáÿãâàë ñðåùèòå ñ Äàìàñèïå. Ìëàäàòà æåíà, îáåçóìÿëà îò íåñïîëóêàòà ñè, ñå îïëàêàëà íà Êàñàíäúð îò ñèíà ìó è îáâèíèëà ìîìúêà â îïèò çà èçíàñèëâàíå. Ïîáåñíÿë öàðÿò, ñïóñíàë ñå ñ ìå÷ â ðúêà äà ãîíè íåâèííèÿ ñè íàñëåäíèê êàòî îñêâåðíèòåë íà áàùèíèÿ áðàê è íèùî íå áèëî â ñúñòîÿíèå äà ñïðå ãíåâúò ìó. Äúëãî áÿãàë Õåáúð ïðåç ãîðàòà, íî êîëêîòî è áåçêðàéíà äà áèëà òÿ, íÿìàëî êúäå äà ñå ñêðèå. È êîãàòî ñòèãíàë äî ñòðúìíèÿ áðÿã êðàé ðåêàòà, òîé áåç äà ñå çàìèñëÿ ñêî÷èë â áóéíèòå âîäè íà Ðîìáóñ, êîéòî îò òîãàâà çàïî÷íàë äà ñå íàðè÷à â íåãîâà ÷åñò Õåáðîñ. À áîãîâåòå ïðåâúðíàëè þíîøàòà â áåçñìúðòíî áîæåñòâî - ïîêðîâèòåë íà ðåêàòà, ñòàíàëà íåãîâî ïîñëåäíî óáåæèùå â èìåòî íà ÷åñòòà è äîñòîéíñòâîòî.  

Ëåãåíäà çà ñåäåìòå õúëìà

                          /ïî ìîòèâè îò ”Ìàé÷èíà êëåòâà” íà À.Êàðàëèé÷åâ/

  Ïðåäè ìíîãî ìíîãî ãîäèíè áóéíèòå òîãàâà âîäè íà Õåáðîñ, äíåøíàòà Ìàðèöà, ïðåìèíàâàëè ïîêðàé íàé-÷óäíèÿ ãðàä íà ðàâíà Òðàêèÿ è ñÿêàø çàòèõâàëè îìàÿíè ïðåä áåëîêàìåííàòà êðåïîñò. Õîðàòà òóê æèâååëè ùàñòëèâî - îòãëåæäàëè ïðåêðàñíè êîíå, çëàòíî æèòî è ñëàäêî ãðîçäå, ïååëè äèâíèòå ñè ïåñíè è ñëàâåëè ìîãúùèòå òðàêèéñêè áîãîâå, íàäàëå÷ ñå íîñåëà âîèíñêàòà ñëàâà íà ìúæåòå, ÷óäåñà ñå ðàçêàçâàëè çà äèâíàòà õóáîñò íà æåíèòå. Ìíîæåëè ñå áîãàòñòâàòà íà ïðèêàçíèÿ ãðàä è ñëàâàòà ìó ñå íîñåëà äàëå÷å, äàëå÷å...

 Åäèí äåí êðàé ãðàäñêèòå ïîðòè áåëîêîñà æåíà ïðåãúðíàëà íà èçïðîâîäÿê ìëàäèÿ ñè ñèí. Òåñíè ñå îêàçàëè êðåïîñòíèòå ñòåíè çà ìëàäåæà, æàäóâàëî ñúðöåòî ìó çà íåïîçíàòè çåìè, à óìúò ìó - çà íîâè çíàíèÿ. È òîé ñå îòïðàâèë êúì íåèçâåñòíîñòòà , ÿõíàë íàé-õóáàâèÿ ñè êîí, ïîíåñúë ñúñ ñåáå ñè ïîñëåäíàòà ìàé÷èíà ïðåãðúäêà, à çàåäíî ñ æèòåíàòà ïîãà÷à è çàêëèíàíèåòî íà ìàéêàòà íèêîãà äà íå çàáðàâÿ çåìÿòà ñè.

Ìîìúêúò ñå ïðèñúåäèíèë êúì ïîáåäîíîñíàòà àðìèÿ íà Àëåêñàíäúð Âåëèêè è ñå îòïðàâèë äàëå÷å íà èçòîê. Ìíîãî çåìè âèäÿë, ìíîãî íàðîäè îïîçíàë, ìíîãî íåùà íàó÷èë. Ïðîñëàâèë ñå êàòî ñìåë âîèí è áèë ïúðâèÿò, êîéòî ñå èçêà÷èë íà êðåïîñòíèòå ñòåíè íà ïúëíèÿ ñ íåñìåòíè áîãàòñòâà ãðàä Âàâèëîí ïðè ïðåâçåìàíåòî ìó îò ìàêåäîíñêàòà àðìèÿ. Çà òîçè ìó ïîäâèã ëè÷íî Àëåêñàíäúð âðú÷èë íà ìëàäèÿ òðàêèåö öàðñêèÿ ìå÷ íà ïîáåäåíèÿ ãðàä è ãî íàïðàâèë íåãîâ âëàäåòåë. Äåâåò ãîäèíè íÿêîãàøíèÿò òðàêèéñêè þíîøà è õðàáúð áîåö ìúäðî óïðàâëÿâàë Âàâèëîíèÿ, âäèãàë íîâè êðåïîñòè, óâåëè÷àâàë áîãàòñòâàòà íà íîâîòî  ñè öàðñòâî. Ðàçêîøúò è öàðñêàòà âëàñò ïîñòåïåííî çàïî÷íàëè äà èçòðèâàò îò ïàìåòòà ìó ñïîìåíà çà ðîäíàòà çåìÿ...

À ïðåç òîâà âðåìå íåãîâàòà ðîäèíà áèëà íàïàäíàòà îò æåñòîêè âðàãîâå, êîèòî óíèùîæàâàëè âñè÷êî ïî ïúòÿ ñè. Äèâèòå îðäè îáêðúæèëè êðåïîñòòà êðàé ðåêàòà, à íåéíèòå çàùèòíèöè äåí ñëåä äåí âñå ïî-òðóäíî îòáèâàëè áåç÷åòíèòå èì àòàêè.

Ñëàâàòà íà Âàâèëîíñêèÿ öàð îòäàâíà áèëà äîñòèãíàëà äî ðîäíèòå ìó ìåñòà. Â äíèòå íà âúðõîâíà îïàñíîñò ìàéêàòà èçïðàòèëà ïî-ìàëêèÿò ñè ñèí ñ ìîëáà çà ïîìîù.. Ìëàäåæúò ñå èçìúêíàë ïðåç òàéíèÿ èçõîä íà êðåïîñòòà è ïðåîäîëÿâàéêè õèëÿäè îïàñíîñòè ïî ïúòÿ ñè ïðèñòèãíàë âúâ Âàâèëîí ñ ïîñëåäíàòà íàäåæäà çà ïîäêðåïà íà îáñàäåíèÿ ãðàä.

Íî âëàäåòåëÿò íå ïîæåëàë äà ïîìîãíå íà áëèçêèòå ñè. Òîé ïèðóâàë ñëåä ïîðåäíèÿ óñïåøåí ëîâ è çâóöèòå íà âåñåëèòå ìåëîäèè çàòâîðèëè ñúðöåòî ìó çà ñòðàäàíèÿòà íà íåãîâèòå ñúáðàòÿ. Ñ ïðàçíè ðúöå è îáðóøåíè íàäåæäè ñå çàâúðíàë â îáñàäåíàòà êðåïîñò ïðàòåíèêúò, ñ ìíîãî áîëêà ìëàäèÿò âîèí ïðåäàë áðàòîâèÿò îòêàç íà ñòàðàòà ñè ìàéêà. À òÿ âå÷å áèëà òîëêîâà ñòàðà, ÷å íèêîé íå ïîìíåë ãîäèíèòå è. Àëà âñè÷êè çàïîìíèëè äóìèòå è - êîèòî ïðîèçíàñÿëà òèõî, à òå êúíòåëè íàä ðàçðóøåíèÿòà è ïîæàðèùàòà ñúñ ñòðàøíà ñèëà.:

-  Î, ñèíå! Ùå äîéäå äåí, êîãàòî òè ùå ïîèñêàø äà ñå âúðíåø. È íåêà òîãàâà òâîÿòà çåìÿ íå òå ïðåèåìå. Òâîåòî ñúðöå  îñòàíà çàòâîðåíî çà íàøàòà áîëêà - íåêà òâîÿò ãðàä çàâèíàãè áúäå çàòâîðåí çà òåá! Òâîÿòà äóøà ñå å ïðåâúðíàëà â êàìúê - íåêà è òè ñòàíåø íà êàìúê! Íåêà ïðîêëÿòèåòî ìè òå íàñòèãíå, çàùîòî íÿìà íèùî ïî-ñòðàøíî îò èçìÿíàòà è çàáðàâàòà.!

Òåçè äóìè ñÿêàø è äàëè ñèëè, ñòàðèöàòà ãðàáíàëà ìå÷à íà åäèí îò óáèòèòå âîèíè è ñå ñïóñíàëà êúì âðàãîâåòå.

Îòäðúïíàëè ñå æåñòîêèòå âîèíè, ïîðàçåíè îò ñòðàõîâèòèÿ âèä íà óæ íåìîùíàòà ñòàðèöà, à ñëåä íåÿ ñ ïîñëåäíè ñèëè ðàçìàõâàëè ìå÷îâå èçïîíàñå÷åíèòå â áèòêàòà ìúæå, ðàçÿðåíè æåíè è äåöà ìÿòàëè êîïèÿ, çàáðàâèëè âñè÷êî íà ñâåòà. Ïîðàçåíè, âðàæåñêèòå îðäè ñå îòòåãëèëè, à îñòàíàëèòå æèâè çàùèòíèöè íà êðåïîñòòà ñå âúðíàëè äà ãàñÿò ïîæàðèòå â íåÿ. Æèâîòúò ïðîäúëæàâàë.

Ãðàäúò îòíîâî çàæèâÿë êàêòî ïðåäè, õîðàòà ïîñòåïåííî ñå îòúðñâàëè îò ïðåæèâåíèÿ óæàñ è çàïî÷íàëè íàíîâî äà ñúãðàæäàò äîìîâåòå ñè, äà ñåÿò íèâèòå ñè, äà îòãëåæäàò êîíåòå ñè..

Ãîäèíèòå ïðîäúëæàâàëè äà ñå íèæàò åäíà ñëåä äðóãà â áåçêðàåí íèç. Êðàñèâèÿò íÿêîãà þíîøà, òðúãíàë îò ðàâíà Òðàêèÿ äà âèäè ñâåòà, ñå ïðåâúðíàë â ãðîõíàë ñòàðåö. Âå÷å íå ãî ðàäâàëî áîãàòñòâîòî ìó, íå ãî ðàçâåñåëÿâàëè ÷óæäîçåìñêèòå ïåñíè è òàíöè. Âñå ïî-÷åñòî ñúíóâàë áåçäúííîòî íåáå íàä ðîäíèÿ ñè êðàé, âñå ïî-÷åñòî äî÷óâàë ïåñåíòà íà ðåêàòà è êîïíååë çà òîïëèòå ëú÷è íà ÿðêîòî òðàêèéñêî ñëúíöå. È åòî ÷å åäèí äåí îñúçíàë, ÷å ùå íàìåðè ïîêîé ñàìî òàì, â çåìÿòà ñè, êîÿòî ìèñëåë ÷å å çàáðàâèë. Íàòîâàðèë ÷àñò îò îãðîìíîòî ñè áîãàòñòâî íî 7 êàìèëè - äàð çà ðîäíèÿ ãðàä - è ñå îòïðàâèë íà ñåâåðîçàïàä. Êîëêîòî ïîâå÷å íàáëèæàâàë, òîëêîâà ïî-íåòúðïåëèâî ñòàâàëî ñúðöåòî ìó è òîëêîâà ïî-ñèëíî çàïî÷âàëî äà áèå. È åòî, íÿêúäå òàì, â äàëå÷èíàòà, âå÷å ñå ìåðæåëååëè áåëèòå çúáåðè íà êðåïîñòòà, âå÷å ñå ÷óâàë øóìúò íà ðåêàòà... Îùå ìàëêî, îùå ìíîãî ìàëêî îñòàâàëî äî áëåíóâàíàòà òâúðäèíà... Íî åòî ÷å ñòàðåöúò ïî÷óâñòâàë êàê ñå ïðåâðúùàò â êàìúê êðàêàòà ìó, êàê ëåäåíà ñòóäåíèíà ñêîâàâà ðúéöåòå ìó, òÿëîòî ìó è áàâíî ïúëçè êúì ñúðöåòî ìó... Òîé òàêà è íå ñòèãíàë äî ñâîÿ ãðàä. Èçïúëíèëî ñå ïðîêëÿòèåòî íà ìàéêàòà - ðîäíàòà çåìÿ îòêàçàëà äà ïðèåìå äîðè îñòàíêèòå íà òîçè, êîéòî è èçìåíèë è ñå îòêàçàë îò íåÿ.  êàìúê ñå ïðåâúðíàëè è ñåäåìòå êàìèëè, íàòîâàðåíè ñ áåçáðîéíè áîãàòñòâà.

Ìîæå áè çàòîâà Ãðàäúò íà ñåäåìòå õúëìà çàâèíàãè îñòàíàë áîãàò è êðàñèâ, à êàìåííèòå ãðàìàäè äî äåí äíåøåí íàïîìíÿò çà ïðîêëÿòèåòî íà ìàéêàòà, çà òîâà, ÷å íÿìà ïðîøêàçà èçìàìàòà, çà òîâà, ÷å íÿìà íà ñâåòà çåìÿ ïî-õóáàâà è ïî-ñâÿòà îò Ðîäèíàòà.

Ëåãåíäà çà ðåêà Ìàðèöà

/ïî “Çà ðåêèòå” - Ïñåâäîïëóòàðõ/

Ïðåç ïëîäîðîäíàòà ðàâíèíà íà Òðàêèÿ èçâèâà ñíàãà ñðåáúðíàòà ëåíòà íà Ìàðèöà. Òÿ ñå ðàæäà âèñîêî â ïëàíèíàòà Ðèëà, êúäåòî íÿêîëêî ìàëêè ïîòî÷åòà íàïóñêàò Ìàðè÷èíèòå åçåðà è ïîñòåïåííî ñå ïðåâðúùàò â ãîëÿìà è ñëàâíà ðåêà. Íÿêîãà ÿ íàðè÷àëè Ðîìáóñ - çàðàäè ìíîãîáðîéíèòå âúðòîïè ïàäàùà âîäà. Êðàé áðåãîâåòå è îáè÷àë äà áðîäè êðàñèâèÿò è ãîðä þíîøà íà èìå Õåáúð - ñèí íà ìåñòíèÿ âëàäåòåë Êàñàíäúð è ïðåêðàñíàòà Êðîòîíèêå. Ñëåä âðåìå Êàñàíäúð èçîñòàâèë æåíà ñè è äîâåë â ñâîÿ äîì ìëàäàòà äúùåðÿ íà Àòðàêñ Äàìàñèïå, êîÿòî ñòàíàëà ìàùåõà íà Õåáúð. Òÿ îò ïðúâ ïîãëåä ñå âëþáèëà â çàâàðåíèÿ ñè ñèí è ìíîãî ñêîðî ìó ïðåäëîæèëà äà èçáÿãÿò çàåäíî. Õåáúð èñêðåíî ñå âúçìóòèë, òîé ìíîãî îáè÷àë áàùà ñè, îò ñúðöå ìó æåëàåë ùàñòèå è íå ìîæåë äà äîïóñíå òî äà áúäå ðàçðóøåíî îò áåçíðàâñòâåíàòà ìó ìàùåõà. Äíè íàðåä òîé ñêèòàë íà ëîâ èç ãîðèòå è âñÿ÷åñêè èçáÿãâàë ñðåùèòå ñ Äàìàñèïå. Ìëàäàòà æåíà, îáåçóìÿëà îò íåñïîëóêàòà ñè, ñå îïëàêàëà íà Êàñàíäúð îò ñèíà ìó è îáâèíèëà ìîìúêà â îïèò çà èçíàñèëâàíå. Ïîáåñíÿë öàðÿò, ñïóñíàë ñå ñ ìå÷ â ðúêà äà ãîíè íåâèííèÿ ñè íàñëåäíèê êàòî îñêâåðíèòåë íà áàùèíèÿ áðàê è íèùî íå áèëî â ñúñòîÿíèå äà ñïðå ãíåâúò ìó. Äúëãî áÿãàë Õåáúð ïðåç ãîðàòà, íî êîëêîòî è áåçêðàéíà äà áèëà òÿ, íÿìàëî êúäå äà ñå ñêðèå. È êîãàòî ñòèãíàë äî ñòðúìíèÿ áðÿã êðàé ðåêàòà, òîé áåç äà ñå çàìèñëÿ ñêî÷èë â áóéíèòå âîäè íà Ðîìáóñ, êîéòî îò òîãàâà çàïî÷íàë äà ñå íàðè÷à â íåãîâà ÷åñò Õåáðîñ. À áîãîâåòå ïðåâúðíàëè þíîøàòà â áåçñìúðòíî áîæåñòâî - ïîêðîâèòåë íà ðåêàòà, ñòàíàëà íåãîâî ïîñëåäíî óáåæèùå â èìåòî íà ÷åñòòà è äîñòîéíñòâîòî.